www.fossiel.net

 Home Fossielen Fossielen kopen


Helaas is het meestal niet zo dat je meteen topstukken vind als je zelf fossielen gaat zoeken. Veel mensen breiden hun verzameling vaak uit door fossielen aan te kopen. Hieraan zijn echter wel risico's verbonden. Wat is een goede prijs? Is het fossiel wel echt?

Ook leuk zijn replica's van beroemde fossielen. De koper moet dan wel weten dat deze niet echt is. Zoals de replica van een schedel van een Velociraptor hier rechts. Vaak worden replica's als echte fossielen aangeboden.

Ook erg belangrijk bij een gekocht fossiel is dat de exacte vindplaats erbij vermeld is. Als dat niet het geval is, is de waarde van het fossiel veel lager.

Als je in een normale winkel gaat kijken waar ze fossielen verkopen, kun je zelf zien wat je koopt. In vele plaatsen in Nederland vindt je fossielenwinkels. Anders wordt het als je op internet bijvoorbeeld via een veilingsite iets koopt. Je koopt dan meestal op basis van een foto. Hieronder vindt je een overzicht van de meest voorkomende vervalsingen, en tips waar je op moet letten.

Op Ebay worden veel dinosauruseieren verkocht uit China. De kans is bijzonder groot dat deze nep zijn!

Hiernaast een set dino eieren die aangeboden is op E-bay. Gemaakt van cement en kunsthars...

Afgietsels

Afgietsels van fossielen komen veel voor. Er wordt meestal cement gemengt met steenpoeder in een soort mal gegoten. Na het drogen wordt er eventueel met verf de gewenste kleur aangebracht. Als je dergelijke fossielen van dichtbij bekijkt kun je zien dat het fossiel niet echt in de steen zit. Soms zijn ook luchtbellen te zien die in het mengsel hebben gezeten.

Bij trilobieten zijn afgietsels doorgaans herkenbaar aan de afwezigheid van de schaal van de trilobiet. Het exemplaar hiernaast is van klei gemaakt.

 

Echte nep

Een heel ander verhaal zijn totaal-vervalsingen. Deze worden nagemaakt in een mal met vulmiddel en zwart geverfd. Een andere manier is het namaken met behulp van plastic lamellen die bewerkt worden en vakkundig in stenen worden geplakt. Een veel voorkomende totaal-vervalsing is Dicranurus monstrosus (Zie foto). Pas op dus met deze vriend, want hier wordt met stalen gezicht zo 200 Euro voor gevraagd. De meeste totaal-vervalsingen zijn van matige kwaliteit, maar er duiken ook steeds meer zeer goede op!

Een goede methode om deze vervalsingen te ontmasteren is door met een hete naald in de trilobieten te prikken. Bij plastic exemplaren zal het plastic smelten.

Deze replica van een trilobiet uit Marokko is gemaakt van een plastic afgietsel die daarna op een stuk steen is gelijmd. Onder het afgietsel zit meestal een holle ruimte. Deze vervalsingen hebben vaak ook een kleurverschil tussen de onder en de bovenkant van de steen.

Samengestelde en bijgewerkte fossielen

Het bijwerken van op zich echte fossielen komt veel voor. Vaak worden fossielen bijgewerkt met onderdelen van andere exemplaren. Bij Marokkaanse trilobieten is dit meer regel dan uitzondering.


© Foto: Ivo Verheyen

Bij trilobieten uit Marokko wordt vaak met de hele delen van meerdere trilobieten een heel exemplaar samengesteld. Soms worden er echte delen gebruikt, soms worden ook delen weer geheel nagemaakt van vulmiddel met als afwerking weer verf of ijzer-oxide poeder (Paradoxides en Cambropallas). Gevolg van deze werkwijze kan een totaal nieuwe soort zijn met bijv. een 'phacopide' cephalon (kop) en een 'proetide' thorax (lijf) en pygidium (staartstuk).

Ook zijn er nog de trilobieten-pizza's. Dit zijn platen waar meerdere soorten op zitten. Het gaat om meerdere trilobieten die tot een geheel zijn gemaakt. De gebruikte trilobieten kunnen echt, gerepareerd, samengesteld of totaalvervalsingen zijn.

Soms worden fossielen geverfd om de kleur beter uit te laten komen tegen de achtergrond. De fossiele vis op de foto is geverfd met acryl verf, en later schoongemaakt door de koper. Het spreekt vanzelf dat de laag verf de vaak interessante details in het fossiel volledig verbergt.

Marokkaanse trilobieten, een verhaal apart:

Ondanks het feit dat bijna alle fossielen wel vervalst worden verdienen (met name Marokkaanse) trilobieten aparte aandacht als het gaat om 'niet echt'. Aan deze fossielen wordt heel wat afgeknutseld. Er wordt nagemaakt, samengesteld en gerepareerd. Soms worden er zelfs compleet nieuwe soorten gefabriceerd.

Allereerst iets over het prepareren van trilobieten. Onder andere in Marokko is het zo dat de meeste soorten in keiharde kalksteen zitten en afkomstig zijn uit het Atlas-gebergte. Het gevolg is dat zo'n beestje erg moeilijk uit te prepareren is. Dit wordt op straat gedaan met 'een spijker' waarmee het fossiel uit de steen wordt 'gekrast'. Dit wordt dan ook terecht 'trilobieten-slacht' genoemd. Omdat er door deze preparatiewijze veel aan het fossiel beschadigd wordt getracht dit te herstellen. De trilobiet wordt dan vaak afgesmeerd en vervolgens toegedekt met een dikke laag zwarte verf. Overigens zijn de meeste marokkaanse trilobieten helemaal niet zwart, maar bruin, olijfgroen of soms een combinatie van kleuren. Je kunt je voorstellen dat dit 'herstellen' maar tot een bepaald percentage acceptabel is.

Hoe onderscheid ik echt van niet echt?
Zoals ik aangaf zitten de meeste echte (Marokkaanse) trilobieten diep verborgen in de steen. Om deze te vinden wordt de steen gekraakt en de trilobiet door midden gebroken. Daarom dat je er bijna niet aan ontkomt dat de uitgeprepareerde trilobiet vaak een breuk heeft. Als deze breuk dwars door alles (steen en beest) heenloopt is dat niet erg. Dit is namelijk een teken dat het beest en de matrix bij elkaar horen.

Bekijk altijd de onderkant van de steen. Dit geeft informatie over het feit of er is samengesteld, of dat een stuk uit de twee hiervoor beschreven gebroken twee delen bestaat. Met name bij de 'trilobiet-pizza's' kun je op de onderkant goed de scheidingen tussen de stukken zien. Let ook op krassporen van het prepareren. Deze worden heel vaak gebruikt om kleurverschil tussen steen (echt) en smeermiddel (niet echt) te verbergen. Op een overgang is er meer gekrast, let maar eens op. Bovendien kun je vaak een (miniem) kleurverschil in 'steenkleur' zien. Kijk het beestje in de ogen. Een aantal orden heeft kenmerkende facetogen, een detail wat moeilijk na te maken is. Met name de holochroale ogen o.a. bij de soort Scabriscutellum sp. zijn heel fijn gefaceteerd en nagenoeg niet na te maken. Let wel dat dit alleen iets zegt over de ogen en mogelijk het cephalon. Ook andere specifieke kenmerken van een trilobiet helpen je in je onderzoek. Als je weet dat een bepaalde 'phacopide' trilobiet 12 ribben heeft en de aangeboden soort heeft er 16 is er dus aan geknutseld. Let ook op symmetrie. Als iets er niet natuurlijk (symmetrisch) gevormd uitziet is dat reden om het verder te onderzoeken. Zoek tenslotte naar luchtbellen. Vervalste delen die van een vulmiddel worden gemaakt vertonen bij het uithardingsproces blijvende luchtbelletjes.

Hoe kan ik echtheid proefondervindelijk vaststellen?
Vervolgens wat 'test-methoden' om vast te stellen of iets echt is. Als je trilobieten gaat kopen is het handig een klein flesje aceton en wat wattenstaafjes mee te nemen. Hiermee kun je in 2 tellen zien of de trilobiet geverfd is doordat je staafje zwart wordt. Houd wel rekening dat zwarte verf weer gelakt kan zijn en je in dat geval zul je iets langer mogen poetsen. Wel eerst even overleggen met de verkoper natuurlijk. Als iets echt is, gebeurt er niets en heeft de aceton geen enkel effect op het fossiel. Sterker nog, net geprepareerde stukken krijgen nogal eens een bad aceton om het karwei mooi af te maken, dat je het even weet. Ook onder kraan houden biedt uitkomst. Gepleisterde delen zijn waterafstotender dan echte delen. Daarom zullen waterdruppels zich hierop anders gedragen. Zo kun je geknutselde delen ontmaskeren. De laatste reguliere methode is 'doorprikken met een gloeiende naald'. Dit gaat lang niet altijd op omdat sommige gebruikte moderne smeermiddelen behoorlijk warmtebestendig zijn en niet direct insmelten.

Radicalere methoden zijn de brander erop of doorzagen. Met de eerste moet je wel oppassen omdat je ook de echte delen lelijk kunt verminken, maar de 'kunststof' zal als eerste verdwijnen. Wel buiten doen want het plastic stinkt en walmt! Bij doorzagen kun je mooi zien of een totaal-vervalsing op een echt steen-stuk is geplakt.

Je zult begrijpen dat het niet eenvoudig is om nu te bepalen of een trilobiet of een ander fossiel authentiek is of niet. We hopen je hiermee een eind te helpen. Bij twijfel kun je natuurlijk altijd je vraag op het Forum plaatsen. Succes!

Tips:

  • Als je op internet iets koopt, trek dan de referenties van de verkoper na. Als die er niet zijn, wees dan op je hoede.
  • Als er veel van hetzelfde type fossielen wordt aangeboden die heel erg op elkaar lijken, dan zijn ze hoogstwaarschijnlijk nep.
  • Ook op beurzen worden vaak namaak fossielen aangeboden.
  • Als er veel fossielen in 1 plaat gesteente zitten en ze allemaal op ongeveer dezelfde afstand van elkaar zitten heb je waarschijnlijk te maken met namaak. Het kan ook zijn dat er gedeeltelijk echte exemplaren tussen zijn "geplakt".
  • Let op dat er niet allerlei soorten fossielen in 1 fossiel zitten die in het geheel niet bij elkaar horen.
  • Wees op je hoede als er iets wordt aangeboden wat eigenlijk in een museum thuis hoort.
  • Fossielen uit China en Marokko zijn verdacht; goed opletten dus!


Met dank aan Tomas Hekkers voor zijn bijdrage aan deze pagina!


De volgende informatie over fossielen is beschikbaar:

 

© webmaster@fossiel.net